ज्वाला-तप्त मरु-स्थली-तट खिंची जो धावती चेतना,
नेत्रों में धरि कान्ति-वारि-तरला आकांक्षिता कामना।
पाषाणोपम-देह-तप्त-खुर से छाती धरे धूलि में,
प्राणार्पण्य-विधान-पावन-कथा मिथ्या न माने हिया॥
दूरस्थी बन काँपती विवश-सी जो अश्रु-धारा पिए,
पीछे ही हटती विलोल-मनसा विश्वास टूटे नहीं।
इच्छा थी भर अंक में विकल को सौन्दर्य सारा लुटा,
किन्त्वाक्रूर-विधान-पाश-वशगा छाया रहे दूर ही॥
दौड़े सम्मुख ही निरंतर थके पाँवों न विश्राम है,
धूली-धूसर-गात्र-कम्प-सहिता निःश्वास-धारा बहे।
कण्ठे शोष हुआ, सुदीर्घ-नयने, दृष्टिर्विमुग्धा स्थिता,
पाने को उस रूप-धार-सलिला सर्वस्व हारा अहो॥
देखे रूप दिगन्त-तप्त-दिशि में जो काँपता-सा खड़ा,
सोचे पावन-भाव से निशि-दिवा संयोग होगा कभी।
लाखों योजन-फासले मिटन को तैय्यार बैठा हिया,
किन्तु व्योम-धरा-समान-विरहे सीमान्त-रेखा खिंची॥
छाया सोच रही मनोगत-दशा 'मैं क्यों बनी यातना',
आए जो ढिग सत्य-साधक कभी तो व्यर्थ हो साधना।
मेरा तो वपु ही न, केवल यहाँ आभा-तरंगें बहें,
सत्योद्घाटन-आँसु-धार-कण से कैसे उसे मैं कहूँ॥
काँपे दूर खड़ी विलोक्य विकला आवेगतो वेदना,
पीड़ा-पार-प्रवाह-मध्य सहसा संजायते यातना।
इच्छा थी बन वारि-वृष्टि घट-सी संताप सारा हरे,
किन्त्वाकाश-समान-रिक्त-पदवी कैसे सँवारे कभी॥
तीखे-पाँव-प्रहार-रेणु-कण भी अंगार-जैसे जले,
वक्षश्छेद-विछोह-वारि-लहरी-सङ्गे न पाँव टले।
दीर्घा दृष्टि-सुधा-विचार-सुगते नान्यत्र लीना सती,
प्राणार्पण्य-विधान-युक्त-गतिका निष्ठा-प्रतीको बने॥
जैसे-पास प्रयाति पाद-युगलं, तद्वत् परे जा रही,
क्रूरा काल-गति-प्रपंच-रचना रोती हठी जा रही।
छूने को कर जोड़ दौड़ पड़ता निष्पाप भोला-मना,
निश्छेष्टा मृदु-स्पर्श-हीन-गगने लीना स्थिता कल्पना॥
दोनों के उर-मूक-भाव-गहनं संसार ना जानतो,
एकै ध्येय-सचेत-वीर-गतिका वीर्यं यहाँ जागता।
दूजी की यह आत्म-दान-गरिमा बाष्पं निरुध्या स्थिता,
श्रद्धा-बन्ध-विनाश-भीरु-मनसा पश्चात् स्थिता सर्वथा॥
नाहीं स्वार्थ-कलङ्क-पङ्क-लव भी, नाहीं कपूता मति,
द्वौ चित्तौ सम-भाव-लीन-हृदयौ सींचे महा-वेदना।
तप्ता वालु-धरा बनी सु-यजनं, व्योमान्तराले ततम्,
यज्ञे आत्म-हविः-समान-घुटता दोनों मनों का मना॥
गात्रे क्लान्ति-दशा शनैः प्रसरती, कालोऽवसाने गतः,
काँपे दूर-विभावरी-रुचिरता, नेत्रे निमीलोद्गता।
शीर्षं वालु-तले निधाय सहसा स्मृत्वा पुकारा तदा,
कम्पेनापि विषाद-वारि-कणिका-सिक्ता दिगन्तास्तथा॥
प्राण-व्रात-विछोह-तन्तु-दलने शून्ये विलीना प्रभा,
नश्यन्त्येव विलोकते तदपि तां शीतां सु-साकारताम्।
दो निष्काम-वजूद-लीन-हृदये एकात्म-भावं गहे,
रेतीले तट-मौन-विस्तृत-पथे पावन्य-गाथा कहे॥
- भारमल गर्ग "विलक्षण"

कोई टिप्पणी नहीं:
एक टिप्पणी भेजें